Capture the unseen วาดรูป Sumi-e

สมัยที่เราเป็นนักเรียนแลกเปลี่ยนที่ญี่ปุ่น หนึ่งในวิชาที่น่าเรียนมากๆ คือวิชาวาดพู่กัน โดยชื่อคอร์ส คือ Sumi-e (墨絵) ตอนแรกก็คิดว่าเป็นแค่การสอนวาดภาพด้วยพู่กันเฉยๆ ไม่น่ามีปรัชญงปรัชญาอะไรมาก หรือเรื่องเทคนิคอะไรคงน่าจะเรียนรู้กันได้ไม่ยาก

วันแรกที่เข้าเรียน อาจารย์ก็สอนให้ฝนหมึกสีดำ หมึกของ Sumi นั้นเป็นก้อนสีดำเหมือนก้อนถ่าน เราก็เอาน้ำใส่นิดหน่อย แล้วก็ฝนๆๆๆ จนน้ำหมึกออกมาเป็นสีดำ ตอนแรกก็ดีใจ เอ้อน้ำใสๆเริ่มกลายเป็นน้ำหมึกสีดำแล้ว คงฝนอีกไม่นานเน้อก็จะได้วาดรูปกันแล้ว พอโชว์หมึกที่เพิ่งฝนเสร็จให้อาจารย์ดู อาจารย์ก็บอกว่าหมึกยังไม่ดำพอ กลับไปฝนเพิ่มเลย

ฝนไปฝนมา จาก 1 นาที ก็กลายเป็น 2-3 นาที น้ำใสตอนแรกก็เริ่มกลายเป็นน้ำหมึกสีดำแล้ว ตอนนี้หมึกเริ่มข้นมาก ดำสุดเลย เอาไปให้อาจารย์ดูอีกที อาจารย์ก็บอกว่า ผ่าน โอเคแล้วประมาณนี้ หมึกสีดำมีความหนืดๆ เข้มข้นๆ

หลังจากได้หมึกสีดำเข้มมาแล้วนั้น อาจารย์ก็สอนถึงการไล่เฉดสีดำ เราก็เอาหมึกดำนั้นมาผสมน้ำเพิ่มให้เป็นเฉดสีดำต่างๆ จากดำปี๋ ไปถึงดำปลานกลาง และก็ดำอ่อนๆเหมือนน้ำเปล่าเลย อาจารย์ก็ให้จุ่มพู่กันในสีดำปานกลางก่อน แล้วก็แตะปลายพู่กันด้วยสีดำเข้ม พอลองเขียนบนกระดาษที่ทำจากข้าว สีดำนั้นให้เอฟเฟคการไล่สีที่สวยงาม เห็นถึงความเข้มแข็งของสีดำเข้มตรงส่วนปลาย และก็มีความอ่อนช้อยของเฉดดำอ่อน กลมกลืนกันในพู่กันแค่ stroke เดียว

รูปวาด Sumi ที่ตั้งแสดงในวัน Culture Day

คอนเซปต์ของการวาดพู่กันคือการ capture the ‘unseen’

จริงๆแล้ว การวาดรูป Sumi-e นี้ เป็นการวาดภาพเพื่อ capture spirit ที่อยู่ภายในสิ่งที่เราวาด spirit นี้เป็นความรู้สึก พลังที่เรามองไม่เห็นแต่เรารู้สึกได้เกี่ยวกับสิ่งๆนั้น เช่น “ความสดชื่น” “ความมีชีวิต” “ความอ่อนช้อย” ที่ตัวเรารู้สึกได้ในดอกไม้ดอกนั้น

เมื่อวาดรูปดอกไม้ดอกนั้นบนกระดาษ Sumi เราไม่ได้แค่วาดรูปเสมือนจริง ไม่ได้ก็อปปี้รูปดอกไม้นั้น แต่เรานำความรู้สึก สปิริตที่อยู่ในดอกไม้นั้น วาดมันออกมาบนกระดาษ Sumi-e จึงเป็นศิลปะที่ค่อนข้าง spiritual ให้เรารู้สึกถึงจิตวิญญาณของสิ่งต่างๆรอบตัวเรา และให้เรา express แสดงความรู้สึกนั้นออกมาผ่าน stroke ของพู่กัน

ถึงแม้คนสองคนตั้งใจจะวาดสิ่งเดียวกัน แต่รูปภาพที่ถูกวาดออกมานั้นจะไม่มีทางเหมือนกันเป๊ะ
ขึ้นอยู่กับความรู้สึกและการแสดงออกภายในของศิลปินแต่ละคน

ภาพที่ใช้แต่สีดำวาด 

ภาพๆหนึ่งนั้นถูกวาดโดยการใช้สีดำเพียงสีเดียว แต่เราสามารถผสมสีดำกับน้ำ ทำให้เกิดความจางความเข้มที่แตกต่างกัน โดยผู้วาดต้องควบคุมเฉดสี และไล่สีจากเข้มไปอ่อนด้วย

ปรัชญาของ Sumi-e คือ ความแตกต่างบนคมชัด และความสามัคคี (contrast and harmony) ซึ่งแสดงออกถึง ความเรียบง่าย บนความสง่างาม (simple beauty and elegance) เป็นการแสดงออกถึงพลังที่มีอยู่ในธรรมชาติ

Minimalism ใน Sumi-e

มีอาจารย์ท่านหนึ่งกล่าวไว้ว่า เวลาวาด เราจะวาดโดยใช้เส้นพู่กันให้น้อยที่สุด วาดแค่เพียงพอที่จะสื่อออกมาว่านี่คืออะไร ประกอบด้วยอะไร และมีรูปแบบเนื้อสัมผัส และความรู้สึกอย่างไร ดังนั้นทุก stroke ของการวาดนั้นมีความหมาย รายละเอียดที่ไม่จำเป็นนั้น จะถูกตัดทิ้งให้หมด Every stroke counts

หนึ่งในปรมจารย์ของการวาดภาพ Sumi-e คือท่าน Sesshu Toyo ซึ่งเกิดตั้งแต่ปี 1420 ท่านกล่าวไว้ว่า เป้าหมายของการวาดภาพก็คือการ catch the essence ของพลัง Chi ที่มีอยู่ในสิ่งที่เราต้องการวาด ไม่ต้องวาดอะไรเพิ่มเติมจากพลังในสิ่งนั้น

 

แล้วถ้าวาดผิด จะลบยังไง?

สำหรับ Sumi-e ถ้าวาดผิดแล้ว ไม่มีทางแก้นะ!
ต้องไปเอากระดาษแผ่นใหม่ แล้วก็เริ่มวาดใหม่ หลายครั้งที่เราเริ่มต้นมาดี วาดสวยๆมาเยอะแล้ว แต่ก็ดันวาดอะไรผิดไปนิดนึง ทำให้รู้สึกเสียดาย ไม่น่าเล้ย!! คิดแล้วก็อยากสร้างฟังค์ชั่น Redo แบบในโปรแกรม paint บ้าง จะได้แก้แค่ stoke สุดท้ายที่วาดผิดแล้ววาดสวยๆต่อ แต่ก็ทำไม่ได้ ต้องเดินหน้าต่อไป หรือไม่ก็เริ่มต้นใหม่เลย

คิดไปแล้วก็เหมือนกันการทำอะไรผิดไป แล้วอยากกลับไปแก้อดีต แต่ก็ไม่ได้สามารถทำได้
ทำได้แค่เพียงใช้ความผิดพลาดนั้นเป็น เป็นจุดเริ่มต้นของความคิดสร้างสรรค์และการเรียนรู้ เพราะทุกๆอย่างที่ทำ ที่วาดลงไปควรมีความหมาย และทำวาดด้วยความตั้งใจ วาดด้วยคุณภาพ

ความอดทนจึงเป็นสิ่งสำคัญในการวาดภาพ Sumi ศิลปินต้องฝึกทั้งการลงน้ำหนักพู่กันให้บาลานซ์ จังหวะของการลงพู่กัน และการจัดภาพให้เกิดความสมดุล  (balance, rhythm and harmony) ซึ่งทักษะเหล่านี้เองเป็นการฝึกฝนความอดทน วินัย และจิตใจที่จดจ่อ 

รูปวาดที่มีทั้งความเข้มแข็ง และความอ่อนน้อม

เป้าหมายการวาด คือการวาดพู่กันด้วยความมีชีวิตชีวา และในขณะกันวาดพู่กันด้วยความยับยั้งชั่งใจ (vitality and restraint) และใช้การวาดรูปนี้เองในการพัฒนาตนเองให้เป็นคนที่ดีขึ้น เพราะตัวตนของเขานั้น จะถูกแสดงออกมาผ่านผลงานของเขา


ผลงานในปี 2009 การวาดดอกบ๊วยของมือใหม่หัดวาด 😉
ยังพัฒนาได้อีกเยอะ!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s